Yararlı Mutasyonlar Üzerine- Evrimi Anlamak 8

En çok kullanılan yaratılışçı argümanlarından biri de yararlı mutasyonların olmayışıdır. Hiç yararlı mutasyon olmamasını söylemelerine karşın sürekli bu cümle kullanılır: ‘mutasyonların %99’u zararlı %1’i etkisizdir.’ Bu oranları tamamen uydurmaları bir yana 1960lı yıllarda mutasyonların %70-90lık büyük bir kısmının etkisiz olduğu, geriye kalan kısmın çoğunluğu zararlı ve azınlığı da yararlı etki yaptığı istatistiki olarak ispatlanmıştır. Yani bahsedildiği gibi %99 zararlı gibi bir durum söz konusu değil.

Mutasyon konusu hakkında anlatacaklarımı maddelemek isterim ki anlaşılır olabilsin:

1.Mutasyonlar genetik materyallerde beklenmedik gerçekleşen değişimlerdir. Az önce %70-90lık mutasyonun etkisiz olduğunu söylemiştim. Fakat söz konusu etkisiz mutasyonlar da evrimsel süreçte etkilidir. Şöyle ki bu mutasyonların meydana geldiği birey üzerinde bir etkisi yoktur fakat bu nötr mutasyonlar birden fazla olacak şekilde bir araya gelirse değişim sağlar. Yani etkisiz mutasyonlar da evrimin çeşitlenme mekanizmasında katkı sağlar.

Yararsız mutasyonlar birikerek değişim sağlayabilir.

2.Mutasyonlar yaratılışçılar tarafından oldukça abartılmaktadır. Her zaman kullanılan bir örnek olup, evrimin sadece mutasyonlardan ibaret olduğu havası verilir. Oysaki mutasyonlar evrim süreci içerisinde abartılacak derecede bir öneme sahip değildir; mutasyonlar yararlı ya da zararlı çeşitlenmeyi sağlar ve asıl olay bundan sonra başlar. Asıl bahsedilmesi gereken bu yararlı ve zararlı değişimlerin doğada seçilmesidir ki bundan daha önce doğal seçilim yazımızda bahsetmiştik. Mutasyon evrimdeki çeşitlenme mekanizmalarından biridir fakat tek çeşitlenme mekanizması değildir. Örneğin mutasyondan başka crossing-over, endosimbiyotik gen transferi, gen akışı, transpozonlar gibi bir sürü çeşitlenme mekanizması mevcuttur.

Mutasyonlar evrim mekanizmalarının merkezinde değildir.

3.Yaratılışçılar tarafından en çok girilen yanılgı büyük çaplı mutasyon ile küçük çaplı mutasyonun karıştırılmasıdır. Büyük çaplı mutasyonların çoğunlukta zarar getirdiği doğrudur fakat zaten bu zararlı çeşitlenme doğal seçilim mekanizmasında eleneceğinden önemli olan kısım küçük çaplı mutasyonlardır.

Richard Dawkins’in Kör Saatçi kitabından bir alıntı yapmak istiyorum:

Genetik uzamda yapılacak küçük, gelişigüzel bir sıçramanın bile ölüme götürme olasılığı yüksek. Bununla birlikte sıçrama ne kadar küçükse, ölüm de o kadar uzak ve sıçramanın başarısı o kadar yakın.

Yaratılışçılar tarafından her zaman büyük çaplı değişimler ele alınmaktadır ve mutasyonlar baştan sona zararlı imajı verilmektedir fakat evrimin çeşitlenme mekanizmalarında bir değişim ne kadar küçük çaplı olursa o kadar yararlı olma ihtimali yükselir.

Yapılacak büyük bir değişimin yararlı olma ihtimali küçüktür. Buna yine Kör Saatçi kitabından bir örnek vermek gerekirse(sayıları değiştirip örneği kısalttığımı söylemem gerekir):

Tam olarak iyi ayarlanmamış bir mikroskop düşünelim. Mikroskobun durumunda yapılacak rastlantısal bir değişim(mutasyona karşılık gelecek bir değişim) ile görüntüyü daha kaliteli hale getirme şansımız var mıdır? Varsayıyorum ki mercek gerekenden 5 mm daha yakın olsun. Şimdi de yapılacak değişimi düşünelim: merceği gelişigüzel bir yönde 3 mm oynattığımızı varsayıyoruz. Eğer merceği 3 mm yukarı oynatırsak değişim zararlı olacaktır, eğer 3 mm aşağı oynatırsak değişim yararlı olacaktır. Şimdi bir de merceği 15 mm oynattığımızı düşünelim: bu durumda yukarıya da aşağıya da oynatırsak değişim zararlı olur.

Küçük çaplı bir değişimin büyük çaplı bir değişime oranla yararlı olma ihtimali büyüktür. Çeşitlenmede de küçük çaplı mutasyonlar es geçilerek tüm mutasyonlar zararlıdır imajı verilir.

Bu örnek için küçük bir not şeklinde paragraf geçmeliyim: bu yalnızca bir benzetme, ve her benzetme gibi olaylar arasında farklılıklar olacaktır, eğer farklılık olmasaydı bunun adı benzerlik değil özdeşlik olurdu. Bu örnekte dikkatin çekilmesi gereken nokta: değişimin küçüldükçe yararlı olma ihtimalinin arttığıdır.

4.Şimdi de asıl olayımıza dönelim: şu ana kadar hiç yararlı mutasyon gözlemlenmiş midir? Tüm mutasyonlar zararlı mıdır? Yaratılışçıların bahsettiği gibi bu çeşitlenme mekanizması baştan sona evrime zarar mı sağlar yoksa doğal seçilim için iyi özellikler geliştirebilir mi?

-Canlıların vücut boylarını küçültmeleri: Günümüzde yaşayan hayvanların çoğu atalarına oranla çok daha küçük vücut ölçülerine sahipler. Bunun onlara sağladığı yararsa daha kolay barınak bulabilme, daha az besine ve daha az suya ihtiyaç duyma, su kaybının azalması, rahat hareket edebilme ve buna bağlı olarak düşmandan daha rahat kaçma ve saklanma…

-Mongoloid ırkın gözlerinin çekik olması: Eskimolarda buzdan veya kardan yansıyan ışıktan korunmada ve dolayısıyla kar körlüğünün engellenmesinde çekik gözün önemi çok büyük. Moğollarda da çekik gözler hem çöl kumlarından, hem de çölün yansıttığı ışıktan korunabilmeyi sağlıyor.

-Çöl bitkilerinde görülen bütün uyumlar mutasyonlar sonucu ortaya çıkmıştır. Örneğin yaprakların küçülmesi ve dikensi yapılar halini alması çöl bitkilerinde su kaybını en aza indirger.

-Bilindiği üzere, sürekli ve düzensiz antibiyotik kullanımı, bakterilerde, bir süre sonra o antibiyotiğe karşı direnç gelişmesine sebep olur. Çoğu zaman, mutasyon sonucu gelişen bu direnç, bakterinin antibiyotiksiz ortamda yaşamasını zorlaştırıcı bir durum da yaratır. Dirençli bakteriler, antibiyotiksiz ortamda, mutasyona uğramamış olanlara göre daha yavaş ve zor ürer. Yani direnç gelişimi, antibiyotiksiz ortamda, bakterinin üremesi ve çoğalması adına zararlı bir mutasyon olsa da, insan vücuduna, yani antibiyotikli ortama giren aynı bakteri için faydalı bir durumdur.

-CCRS genindeki mutasyon HIV’den AIDS’e geçişi yavaşlatır ve aynı gende gerçekleşen iki mutasyon bir kimsenin HIV enfeksiyonuna karşı direncini arttırır. 

-Klamidyalar, ışıkta fotosentez yapabilen ama karanlıkta da karbon kaynağı olarak asetatı kullanarak az da olsa bir süreliğine büyüyebilen bir tür tek hücreli yeşil alg türüdür.Graham Bell, klamidyaları karanlık ortamda yüzlerce nesil üretmeyi başardı ve şöyle bi sonuç elde etti: Deneyin ilk başında bazı klamidyalar karanlıkta gayet iyi büyürken, bazıları hiç büyüme göstermemişti. 600 jenerasyon sonra ise, klamidyaların büyük çoğunluğu karanlıkta gayet iyi büyüyebilir hale gelmişti. Hemen hepsi karanlığa adapte olmuştu.Bu deney, faydalı mutasyonların, hayatta kalmak için ışığa nerdeyse bağımlı olan bir canlıda ne kadar hızlı geliştiğini ve sonunda canlının ışıksız ortamda sorunsuzca yaşayabilir hale geldiğini göstermesi açısından önemlidir.

Oldukça uzatılabilecek olan bu maddeleri burada kesmek istiyorum. Asıl belirtmek istediğim yararlı mutasyonların da gerçekleştiğidir.

SONUÇ:

-Bahsedildiği gibi mutasyonların %99’u zararlı değildir. %70-90 lık büyük bir kısmı nötrdür

-Nötr mutasyonlar da birikerek değişim sağlayabileceğinden evrime katkı sağlar

-Mutasyonlar evrim mekanizmalarının merkezinde değildir

- Küçük çaplı bir değişimin büyük çaplı bir değişime oranla yararlı olma ihtimali büyüktür. Çeşitlenmede de küçük çaplı mutasyonlar es geçilerek tüm mutasyonlar zararlıdır imajı verilir.

-Doğada yararlı mutasyonlara sıkça rastlanmıştır.

Daha fazla ve daha geniş analiz edilmiş yararlı mutasyon örnekleri için:

1.http://www.baharkilic.org/post/2011/05/29/Faydali-mutasyonlar.aspx

2.http://kozmopolitaydinlar.wordpress.com/2012/09/30/yararli-mutasyonlara-yeni-bir-ornek/

3.http://kozmopolitaydinlar.wordpress.com/2012/06/23/insanda-yararli-mutasyon-ve-farkli-ten-renklerinin-evrimsel-gelisimi/

4.http://evrimagaci.org/makale/114/

5.http://www.agnostik.org/20131-yararli-mutasyonun-canli-ornegi.html