14 Temmuz 2013 Pazar

Sadece Bir Teori-Evrimi Anlamak 7


“Evrim hala teoridir” diye sunulan argümanlara geldi sıra… Bu serideki yazılarda değinmiştim: Cinsel Seçilim, Yapay Seçilim, Doğal Seçilim artık sadece düşüncelere dayanmaz, deneylerle, gözlemlere dayanır. Örneğin Endler'in Lepistes Deneyi cinsel seçilimi gözlemlemeye yaramıştır. Büyük endüstriyel devrimden sonra gece kelebeklerinin sadece kirli ortamlarda renk değiştirmiş olması doğal seçilimi sadece bir düşünce olarak bırakmaktan kurtarmıştır ve yapay seçilim de birçok deneyle gözlemlenmiştir. Anlayacağınız Evrim Teorisini oluşturan her bir evrim mekanizması bir bilimsel gerçektir.

‘Teori’ sözcüğü, halk dilinde bir belirsizlik ifade eder. Bu sebeple sadece bir teori görüşünde olanlar teorinin anlamını bilmezler; çünkü konu bilim olduğunda teori sözcüğü belirsizlik ifade etmez. ‘Bilimde kuram veya teori; bir olgunun, sürekli olarak doğrulanmış gözlem ve deneyler baz alınarak yapılan bir açıklamasıdır. Çok geniş bir kullanım alanı olan teori kavramı gündelik konuşmada "bir durumu veya davranışı açıklamak için ileri sürülen fikir" anlamında[ kullanıldığı için, bilimsel bağlamdaki kullanımı yanlış anlaşılmıştır.’

Bilimde bir gözlem yapılır, bu gözleme uygun hipotezler ortaya atılır. Hipotezler deney ve gözlemlerden geçer ve eğer yanlışlar varsa geliştirilir, gözlemlerle uyumlu hale gelen diğer hipotezler ile bir araya getirilerek teori ortaya konulur. Yani teorilerin temelinde gözlem ve deney vardır. Teoriler, gerçekleri açıklamak ve onları bir araya getirmek üzere yapılan girişimlerdir. Doğal seçme Darwin'in, fosillerle, biyocoğrafya ile ve diğer bulgularla belgelediği, evrimin tarihsel olaylarını açıklamak için kullandığı mekanizmadır. Anlatmak istediğim şudur: Evrimin bir teori oluşu onu küçültmez aksine onun şu an kullanılması gerekilen bir düşünce olduğunu gösterir. Yaratılış ise bulgulardan yoksun olduğu için gözlemlerle uyuşmadığı için terkedilmiş, yanlış çıkmış, rafa kaldırılan bir tezdir.

Ayrıca evrim yalnızca teoridir diyenler bir yanılgı içindedir: Evrim hem teori hem olgudur. Yani evrim bir doğa gerçeğidir, bu gözlemlere dayanır(yukarıda ve diğer yazılarda bahsetmiştim). Fakat evrim adlı olguyu açıklamaya çalışan evrim teorisi hala teoridir. Yani sadece şu anda yapılan açıklamalar değişebilir. Fakat evrim hala bir doğa gerçeği kalacaktır. Sizin anlayacağınız evrim sadece teori değildir. Evrim kuramı ile evrim birbirine karıştırılmamalıdır. Evrim kuramı değişip geliştirilir fakat evrim bir gerçektir, olgudur.

Evrim ile yer çekimini karşılaştıracak olursanız:

*Yerçekimi düşme eylemi ile maddelerin birbirini çekmesinin gözlemidir
*Maddelerin birbirini çekmesine yer çekimi denir.
*Yerçekimi bir olgudur

*Sirke sineklerinin nesilden nesile değişmesi nesiller arası organizma değişiminin bir gözlemidir
*Organizmaların nesilden nesile değişmesine evrim denir.
*Evrim bir olgudur.
Tıpkı evrim gibi yerçekimi de bir olgu ve bir teoridir…

Yerçekimi teorisi ile evrim teorisinin benzerlikleri bunlarla sınırlı değildir. İkisi de geliştirilmeye açık teorilerdir. Örneğin yerçekimi kuramını ortaya atan Newton'un hatalar yaptığını, kuramının eksik olduğunu şu an biliyoruz. Aynı şekilde kuramını ortaya atan Darwin de yanılıyordu, hataar yapmıştı ve kuramı eksikti. Bu iki kuram da gözlemlerle uyuşacak şekilde genişletilmiş, daha doğru bulgulara ulaşılmıştır. Şu an "Newton'un yerçekimi"ni değil "Einstein'ın izafiyeti"ni kullanıyoruz. Ve şu an Darwin'in ortaya attığı kuramı olduğu gibi değil, daha gelişmiş ve daha fazla soruya cevap veren evrim kuramını elimizde bulunduruyoruz. Fakat iki kuramın da ortak özelliği, belli bir doğa yasasını incelemektir. İkisinin de kuramı geliştirilmiştir, bu bilimsel yöntemin nasıl işlediğini çok iyi gösterir. 

Evrim teorisi konusundaki bazı kavramlar aşağıdaki gibidir ve hepsi de birer gerçektir:

-Dünya’da yaşam 2 milyar yıldan fazla bir zaman önce ortaya çıkmıştır.
-Hayatın başlangıcından bu yana yaşam formları değişmiş ve çeşitlenmiştir.
-Türler, birbirlerine, bir ya da birkaç ortak atadan gelen ortak kökenlerle bağlıdır.
-Doğal seçilim, türlerin değişimlerini etkileyen, önemli bir etkendir.
Tüm bu maddeler ve çok daha fazla gerçeğin birleştiği nokta evrimdir. Evrim gerçeklerle donatılmış bir teoridir. Bilimseldir ve bu onu kabul edilir yapar.

Bir başka noktaya parmak basmak gerekirse: bilimsel bir teori temelden değişemez, temelden bir teoriyi değiştirmeniz mümkün değildir çünkü az önce de bahsettiğim gibi teoriler gerçeklerle bezenmiştir. Teoriler kökünden değişemez, sadece geliştirilir. Şu an sineklerin nesilden nesile değişmiş olduğu gerçeğini değiştiremezsiniz, gözlemlenen birçok yararlı mutasyonu değiştiremezsiniz, doğal seçilimin gözlemlenmiş olduğu gerçeğini değiştiremezsiniz. Ortaya yeni atılacak teori de bu gerçekleri içermek zorundadır. Sadece bir teori deyip küçümsemeye çalışsanız bile yaratılış gerçek olamaz çünkü bu gerçekler değişemez. Yani bir gün Evrim Teorisi yerini başka bir teoriye bıraksa bile(ki bu pek mümkün değildir çünkü az önce de bahsettiğim gibi evrim aynı zamanda bir doğa gerçeğidir) yeni ortaya atılacak teori bu gerçekleri, gözlemleri içermelidir. Ki bu gözlemler birebir gelişimi doğruladığından evrim çürütülemez. Canlıların değiştiği bir doğa yasasıdır.

Es geçmemiz gereken bir konu da şudur: bir hipotez kanıtlanamaz, gözlemlerle uyuşur. Bir şeyi kanıtladığınızı söylediğinizde, onun değişmeyeceğini de söylemiş olursunuz. Fakat bilim dinamiktir ve bahsettiğim gibi Evrim Teorisi de zamanla gelişecek bir kuramdır. Eğer bir hipotezi çürütebilecek tek bir bulgu bulunabilirse, o zaman hipotezin yanlış olduğundan emin olabiliriz. Ancak hipotezimizi destekleyecek bulguların bulunması, hipotezin "kesin doğru" olduğu anlamına gelmez. Bilim doğrulanabilir değil yanlışlanabilirdir. Bir hipotez ortaya atıldığında yapılan şey o hipotezi çürütmeye çalışmak olur, ispatlamak değil. Yaratılış da yanlışlanmıştır. Evrim ise yaklaşık 150 yıldır birçok sınavdan başarıyla geçmiştir. Ve bu süreçte geliştirilmiştir de.

O halde neden evrim çürütülemez dedim diye düşünecek olursak Evrim Kuramı, "tamamen çürütülebilme" evrelerini zaten aşmıştır. Artık o kadar büyük bulgularla desteklenen ve o kadar farklı bilim dallarıyla ilişkili bir bilim dalıdır ki, toptan çökmesi olanaksızdır. Her zaman dediğim gibi sadece geliştirilecektir.

SONUÇ

-Evrim Teorisini oluşturan her mekanizma bilimsel bir gerçek olup deneylere gözlemlere dayanır
-Teori sözcüğü bilimde; günlük hayatta kullandığımız anlamda belirsizlik nitelemez. Aksine teori; bir olgunun, sürekli olarak doğrulanmış gözlem ve deneyler temel alınarak yapılan bir açıklamasıdır
-Teori ile hipotez birbirine karıştırılmamalıdır. Evrim bilimsel bir teori iken yaratılış terkedilmiş bir hipotezdir.
-Evrim sadece teori değil aynı zamanda olgudur da.
-Evrim ile Evrim Kuramı birbirine karıştırılmamalıdır. Evrim kuramı evrim olgusunu, doğa gerçeğini açıklamaya çalışır ve değiştirilip geliştirilir ama çürütülemez.
-Bilimsel bir teorinin temeli bırakılamayacağından evrim teorisi yerini başka bir teoriye bıraksa bile evrim olgusu değişmez.
-Canlıların değiştiği bir doğa yasasıdır.
- Bilimsel bilginin tepesinde, kanunlar değil, teoriler bulunmaktadır. Bu sebeple evrim yalnızca teoridir demek akla yapılan bir hakarettir.


Daha fazla bilgi ve geniş analiz için:



5 yorum:

  1. Çok güzel olmuş alfa yazılarının devamını bekliyorum ;)

    YanıtlaSil
  2. evrim bir gerçektir düşündüğümüz zaman bile bundan bi 100.000 yıl sonra insanın ben doğaya uyum sağlayabilmesi için evrim geçirceğine ve günümüzden çok farklı bi görünüme geleceğini düşünüyorum. yazı gerçekten çok aydınlatıcı teşekkürler biz bir aileyiz :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. "Evrim bir gerçektir" diye söze başladımıssınız "ben öyle düşünüyorum" diyerek bitirmişsiniz.Ne kadar bilimselsiniz...

      Sil
  3. "Hipotezler deney ve gözlemlerden geçer ve eğer yanlışlar varsa geliştirilir, gözlemlerle uyumlu hale gelen diğer hipotezler ile bir araya getirilerek teori ortaya konulur." Cümlesine göre, Evrim teorisinde "Gözlemlediğiniz" bir olayı mesala yer çekimini gözlemleyebiliyoruz, aynı şekilde bana "gözlemlenebilen" bir evrim deneyi söyleyebilirmisiniz? Çünkü dedinizki; "Evrim Teorisini oluşturan her mekanizma bilimsel bir gerçek olup deneylere gözlemlere dayanır" akabindede "Aksine teori; bir olgunun, sürekli olarak doğrulanmış gözlem ve deneyler temel alınarak yapılan bir açıklamasıdır" şimdi bunları sağlayan destekleyen sürekli gözlemlediğiniz bir deneyi buraya lütfen yazarak aydınlanmamı sağlayın...Fosil felan demeyin çünkü onların hiçbiri sizin gözlemleriniz ve deneyleriniz altında gerçekleşmedi...

    YanıtlaSil